Hadirin ingkang Minulyo,
Tonggo utawi tetanggi meniko tiyang ingkang langkung rumiyen mangertosi kawontenan kito sedoyo. Mulai saking kowentenan kita nembe bungah utawi susah, rupek utawi longgar, gerah utawi sehat. Kito pasti mbetahaken tetanggi. Saking meniko, Islam ngatur hak-hakipun tetanggi. Gusti Allah dawuh:
وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا فَخُورًا.
Artosipun: "Nyembaho siro kabeh marang Allah lan ojo nyekutoaken kelawan liyane. Lan pode gaweyo bagus siro kelawan wong tuo loro, kerabat, anak yatim, wong miskin, tetonggo celak lan tebih, konco raket, wong dalanan (musafir), lan kawulo. Saktemene Allah ora demen wong-wong sombong lan mbanggakno awake dewe." (Q.S. An-Nisa: 36).
Wonten ing ayat meniko, kito dipun perintahaken supados nyembah dumateng Allah lan mboten nyekutoaken Gusti Allah. Lajeng dipun perintah mbagusi dateng tiyang sepuh kaleh, termasuk ugi dipun perintahaken mbagusi, tumindak sae dateng tanggi-tanggi kito.
Membedah Tafsir: Siapa Saja yang Disebut Tetangga?
Hadirin sekalian, menarik untuk mengkaji lebih dalam mengenai ayat di atas. Dalam Tafsir Ibnu Katsir, dijelaskan secara rinci mengenai klasifikasi tetangga:
- Lafadz Wal-Jar Dzil Qurba (Tetangga yang Dekat): Menurut pendapat Imam Ikrimah, Imam Mujahid, serta Imam Ad-Dahhak, maknanya adalah tetangga yang masih memiliki hubungan famili atau kekerabatan. Sementara menurut riwayat Ibnu Jarir dan Abi Hatim, maksudnya adalah tetangga yang sesama Muslim.
- Lafadz Wal-Jar Al-Junub (Tetangga yang Jauh): Merujuk pada tetangga yang tidak ada hubungan famili atau kerabat. Dan menurut riwayat lain, ini merujuk pada tetangga yang berbeda agama (non-Muslim).